گزارش بازدید علمی دانشجویان ارشد آبخیزداری از شهرستان کلات

روز چهارشنبه 12 خرداد ماه 1395، جمعی از دانشجویان ارشد آبخیزداری دانشگاه تربت حیدریه از سد زاوین کلات- زیر حوزه سد قره تیکان کلات و بند نادری بازدید کردند. در این بازدید از کاخ خورشید و آبشار قره سو نیز دیدن شد.

این بازدید به سرپرستی سرکار خانم دکتر مریم آذرخشی و همراهی جناب آقای دکتر ابوالفضل مساعدی انجام گرفت.

بازدید از سد زاوین کلات

اطلاعات مورد نیاز مربوط به سد زاوین کلات در شکل زیر قابل رؤیت می باشد:

راهنمای پروژه:

پله هایی که در کناره های سد ملاحظه می کنید برای دسترسی به گالری سد ایجاد شده است.

موقع ساخت سد داخل سد تونل ایجاد می کنند تا بتوان پایداری سد را کنترل کرد که آیا سد جابجایی دارد یا خیر. که اگر جابجایی سد زیاد باشد باعث ایجاد درز در سد، سپس ترک و در نهایت منجر به شکست سد می شود.

جریان از روی سرریز فوق بحرانی (پرسرعت و کم عمق)- ماندگار و غیر یکنواخت می باشد.

مشکل سد زاوین کلات: سد زاوین مشکل آب دزدی دارد. اما به دلیل مسائل اقتصادی (شرب- کشاورزی و صنعت) ساخت این سد ضروری به نظر میرسد.

بند نادری

بند نادری، سدی آجری است درانتهای جلگه شهرستان کلات استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران. این بند در حدود ۴ کیلومتر پایین‌تر از شهرکلات به سمت روستای نفطه بر روی رودخانه ژرف‌رود ساخته شده‌است. ارتفاع این بنا از کف رودخانه ۷۰ متر است به نحوی که هر قدر از کف رودخانه به طرف بالا ادامه می‌یابدبر عرض بند افزوده می‌شود.
در نما و پوشش این بند از آجرهای قرمز رنگ استفاده شده‌است. دیوار سد دارای حالت نیم دایره و شبیه سدهای هلالی با فرورفتگی بسیار کم می‌باشد. این بند دارای سه دهانه عمودی به فواصل مختلف می‌باشد که دو دهانه زیرین برای کاهش فشار آب و دهانه سوم که در قسمت بالا است به منظور تقسیم آب تعبیه شده‌است.

ساختمان این بند از سنگ و ساروج ساخته شده است. در کلیه ساروج‌ها از شن و ماسه و آهک و سفیدهٔ تخم مرغ استفاده می‌شده است.

دره های کانیونی

دره های عمیق و طویل با دیواره های پرشیب در فلات آهکی را كانيون مي نامند. در این دره ها فرسایش در کف بستر رخ مي دهد. سرچشمه رودخانه جاری در کانیون از جایي دیگر و نواحی غیرقابل نفوذ است و ضمن جریان در این دره ها ضعیف می شود.

کانیونها را مي توان رودخانه های زیرزمینی دانست که سقفشان فرو ریخته است.کانیونها معرف طبقات آهکی ضخیم اند. چنانچه آبها به یک طبقه غیرقابل نفوذ مانند مارن برسند، آنوقت دره شکل U پیدا می کند.